Ercan TorunGeachte dames en heren, namens de commissie van Onderwijsconferentie NL2025 heet ik u allen van harte welkom. Ik zou graag willen beginnen met een vraag: kent u mensen in uw omgeving die hoger of lager terecht zijn gekomen dan aanvankelijk op de basisschool of op het voortgezet onderwijs is voorspeld?

Waarschijnlijk kennen de meesten van ons zulke mensen. Dat komt omdat op jonge leeftijd nog niet altijd even duidelijk is wat de potentie van iemand is. Daarom moet het onderwijs heel voorzichtig zijn wanneer het keuzes maakt die direct de toekomst van anderen beïnvloeden. De impact van een verkeerd schooladvies – of dat nu te laag of te hoog is – is niet te onderschatten en te overzien. Een leerling die te laag of te hoog is ingedeeld na de basisschool zal daar in veel gevallen zijn hele leven de gevolgen van ondervinden. We weten dat een aanzienlijk aantal leerlingen op latere leeftijd tot bloei komt en hun achterstand inhaalt, maar hoe moet het onderwijs daarmee omgaan? Het is van essentieel belang dat onderwijzers dicht bij de leerlingen blijven staan en continu aandacht blijven houden voor hun talenten, competenties, ambities en achtergronden om verkeerde inschaling te voorkomen.
Dit geldt voor alle leerlingen, maar speelt een nog grotere rol bij allochtone leerlingen. Wij weten uit eigen ervaring dat vooral onder Nederlanders met diverse achtergronden het idee leeft dat hun kinderen vaak een te laag advies krijgen. Daar is door het ministerie van Onderwijs onderzoek naar gedaan, maar zij heeft geen bewijs gevonden. Het probleem is echter niet een te laag advies; het probleem is dat te weinig rekening wordt gehouden met de achtergrond, competenties, ambities en talenten van leerlingen.
Daarom ben ik zo blij dat wij in Nederland het fenomeen stapelen hebben om mogelijke vroegtijdige fouten op latere momenten te corrigeren. Paul Schnabel van het Sociaal Cultureel Planbureau toonde tijdens de vorige conferentie aan dat maar liefst de helft van de allochtonen op het hbo via mbo is doorgestroomd. Het is dus echt een stapelroute voor hen en het is mooi dat dat mogelijk is. Wij pleiten ervoor nieuwe manieren te ontdekken die de innerlijke potentie van leerlingen ook daadwerkelijk in kaart brengen, zodat we ophouden met het verspillen van kostbaar talent.

Terugblik op eerste editie
Tijdens de vorige conferentie in april zijn we voornamelijk ingegaan op de positie van Nederlanders met diverse achtergronden in het onderwijs en op de arbeidsmarkt anno 2025. De conferentie stond in het teken van welke rol zij in het Nederland van 2025 gaan spelen. In hoeverre zullen zij onderdeel gaan uitmaken van de uitdagingen waarmee Nederland te maken krijgt?
Hoewel de conferentie ons een hoopgevend en indrukwekkend beeld gaf, maakte het ons ook duidelijk dat de verschillen tussen autochtoon en allochtoon nog steeds aanzienlijk zijn, hoewel ze wel steeds kleiner worden. Niettemin halen tweede generatie immigranten, zoals Turken en Marokkanen, hun achterstand in de loop der jaren in. De instroom van het aantal allochtonen in het hoger onderwijs is sinds 1995 fors gestegen; onder Turks-Nederlandse meisjes van twaalf tot maar liefst vijftig procent. Aan de andere kant is er echter een groot verschil tussen het slaagpercentage van autochtonen en allochtonen zeven jaar na de start van een hbo- of universitaire opleiding. Daarom moeten we beleid voeren waarmee zo min mogelijk jongeren het onderwijs voortijdig verlaten.

Inleiding op tweede editie
De conclusies en aanbevelingen van de afgelopen conferentie toonden aan dat de grootste problemen – en tevens de oplossingen – bij de overgangsmomenten in het onderwijs liggen. Dat brengt ons op het thema van vandaag, namelijk: Het probleem van niemand; overgangen in het onderwijs en naar de arbeidsmarkt. Het probleem is natuurlijk niet van niemand, sterker nog, het is eigenlijk van iedereen. Het zijn problemen die je niet in je eentje kunt oplossen, maar waarvoor samenwerking en een gedeelde visie vereist zijn. Anders zullen het de leerlingen zijn die tussen wal en schip raken.
Er zijn vele overgangen in het onderwijs. Na iedere overgang moeten leerlingen zich aan een nieuwe opleiding of situatie aanpassen. Dat gaat de meesten gelukkig goed af, maar een te groot aantal heeft er nog veel moeite mee. Het is daarom nodig de overgangen te verbeteren. Stroeve doorstroom kan leiden tot voortijdig schoolverlaten en te geringe doorstroom naar hogere opleidingen en de arbeidsmarkt.
Wij vinden het hierin belangrijk dat ouders als partners bij de oplossing betrokken worden, bij de pedagogische situatie en dat we ouders wegwijs maken in wat goed onderwijs hun kind allemaal te bieden heeft. Daarnaast zullen scholen meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor leerlingen in hun voor- en natraject.
Vandaag zullen er verschillende oplossingen worden aangedragen voor dit probleem. We hopen dat het u nieuwe inzichten biedt, zodat we bij thuiskomst aan de slag mogen gaan om de overgangen in  het onderwijs en naar de arbeidsmarkt te verbeteren.

Doel Onderwijsconferentie NL2025
Vandaag organiseren we voor de tweede maal de Onderwijsconferentie NL2025. Onze intentie is om deze conferentie jaarlijks te organiseren met als doel kennisdeling, verbinding en trendwatching met betrekking tot algemeen onderwijsbeleid en meer in het bijzonder rondom diversiteit in het onderwijs. Natuurlijk zijn er ook heel veel andere conferenties die zich hierop richten, maar het unieke van deze conferentie is dat zij:

  • Sectoroverstijgend is, van voorschool tot en met de arbeidsmarkt;
  • Zowel korte als lange termijnoplossingen biedt;
  • Niet alleen theorie behandelt, maar ook ‘best practices’ laat zien;
  • Het onderwijsveld verbindt met bestuurders, politici, academici en het bedrijfsleven;
  • Actuele en relevante thema’s behandelt.

En tot slot: de grootste kracht van OnderwijsconferentieNL2025 is de aanwezigheid en bijdrage van tal van interessante en spraakmakende sprekers.

Afsluiting
Namens de organisatoren wil ik de volgende organisaties bedanken voor hun steun en bijdrage aan de tweede editie van Onderwijsconferentie NL2025, namelijk de Inspectie van het Onderwijs, de HBO-raad, de MBO Raad, De Nederlandsche Bank, KPC Groep, Brede School Academie, Sardes, ecbo, project stimulering LOB, Oberon, ROA, Cosmicus College en Cosmicus Montessori Lyceum.
Dames en heren, ik dank jullie allen voor jullie aandacht. Ik heb er het volste vertrouwen in dat vandaag een leerrijke dag zal worden met waardevolle bijdragen die onze blik op de toekomst van Nederland zullen verruimen. Ik hoop jullie bij de volgende editie van de Onderwijsconferentie NL2025 weer welkom te mogen heten. Ik wens iedereen nog een fijne en plezierige dag toe.